In april 1919 publiceert Walter Gropius het manifest van het Bauhaus vanuit Weimar. Hij is 36 jaar, net teruggekeerd van de oorlog, en ervan overtuigd dat kunst en industrie moeten samensmelten. Het manifest opent met een zin die een van de meest radicale in de geschiedenis van het design blijft: "Het uiteindelijke doel van alle creatieve activiteit is de bouw." Niet de schilderkunst. Niet de beeldhouwkunst. De bouw.
De school opent met negentien studenten in de gebouwen van de voormalige Weimarsche kunstschool. Het pedagogisch principe is tweeledig: elk atelier wordt geleid door een "meester van de vorm" (een kunstenaar) en een "meester van het vak" (een ambachtsman). Johannes Itten leidt de voorbereidende cursus, die verplicht is voor alle studenten. Paul Klee onderwijst kleurenleer. Wassily Kandinsky, compositie.
Itten, Klee, Moholy-Nagy
Johannes Itten is een aparte figuur. Hij is theosoof, volgt een macrobiotisch dieet, scheert zijn schedel en laat zijn studenten voor de les mediteren. Hij leidt het voorbereidende atelier tot 1923, wanneer hij vertrekt na een geschil met Gropius over de artistieke leiding van de school. László Moholy-Nagy neemt zijn plaats in. Waar Itten de intuïtie prefereerde, wil Moholy-Nagy de strengheid. Fotografie, typografie, het industriële object.
Paul Klee is de meest geliefde leraar. Zijn cursussen, later gepubliceerd als "Bauhaus-lezingen", zijn van zeldzame analytische precisie. Klee ontleedt de compositie in primaire elementen, legt uit hoe een lijn beweging creëert, hoe een kleur een gevoel opwekt, hoe evenwicht geen symmetrie is. Wat hij onderwijst is een universele grammatica van het beeld.
Dessau, Berlijn, Sluiting
In 1925 dwingt de opkomst van het nationalisme in Weimar de school te verhuizen. Gropius kiest Dessau, een industriestad, politiek minder vijandig. Daar bouwt de school haar eigen gebouwen, ontworpen door Gropius zelf: glazen gevels, terrassen, lichte ateliers. Het Dessauer gebouw is het collectieve beeld van het Bauhaus geworden. Het staat sinds 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
Herbert Bayer ontwerpt in 1925 het universele Bauhaus-alfabet: alles kleine letters, geen ornamenten, pure geometrische vormen. Zijn rechtvaardiging: "Waarom twee alfabetten (hoofd- en kleine letters) als je er met één af kunt?"
In 1928 treedt Gropius af. Hannes Meyer vervangt hem, daarna Ludwig Mies van der Rohe in 1930. In 1932 sluit de stad Dessau, nu onder nazicontrole, de school. Mies van der Rohe brengt haar als particuliere school naar Berlijn over. Op 20 juli 1933 stemmen de studenten voor ontbinding. De school had in totaal veertien jaar bestaan.
De Grafische Nalatenschap
De Bauhaus-esthetiek irrigeert het design sinds 1933. De dominante schreefloze typografie in alle hedendaagse grafische systemen is haar directe erfgenaam. De logo's van de grote wereldmerken sinds de jaren vijftig passen de principes van Moholy-Nagy en Bayer toe: leesbaarheid, geometrie, duidelijke visuele hiërarchie. In de decoratie functioneren Bauhaus-posters als geometrie-oefeningen: pure vormen, drie kleuren, een evenwicht dat de tand des tijds doorstaat.
Onze Bauhaus-posterselectie beslaat de directe productiejaren van de school (1919-1933), met name de concert-, tentoonstellings- en theaterposters van studenten en docenten. Dit zijn werken die bedoeld waren om te worden gedrukt, ontworpen om op een muur te hangen: afdrukken op fine-art papier van 275 g/m² geeft hun een materialiteit terug die ze niet hadden gekend sinds hun originele uitgave.
