Yayoi Kusama

Yayoi Kusama werd op 22 maart 1929 geboren in Matsumoto, prefectuur Nagano, Japan, als vierde kind van een zaadhandelaarsfamilie. Ze begon rond haar tiende te hallucineren: papavervelden waarvan de bloemen haar toespra ken, tafelkleedpatronen die zich vermenigvuldigden en haar bedekten. Haar moeder, gezaghebbend van aard, scheurde haar tekeningen. Kusama tekende toch, in het geheim, honderden keren dezelfde pompoen uit de moestuin. De pompoen werd haar levenslange motief.

Na studies aan de kunstschool in Kyoto schreef ze in 1955 aan Georgia O'Keeffe met het verzoek om advies. O'Keeffe antwoordde. Kusama verliet Japan in 1957, landde in Seattle en daarna in New York in 1958. Ze was 29, zonder geld en onzichtbaar voor de New Yorkse kunstscène. In haar kleine atelier op East 19th Street schilderde ze 's nachts haar Infinity Net-werken: 5 meter grote doeken geheel bedekt met kleine witte bogen. De eerste tentoonstelling bij Brata Gallery in 1959 trok de aandacht van Donald Judd en Frank Stella.

In de jaren zestig vermenigvuldigde ze de performances: de Naked Happenings in Central Park (1968), de Aggregation Sculptures, de eerste Mirror Rooms (ruimtes geheel bekleed met spiegels, bevolkt met stippen). Ze werd een figuur van de tegencultuur, exposeerde in 1966 in het Japanse paviljoen van de Biënnale van Venetië zonder officiële toestemming. Maar ze verkocht niet. Andy Warhol nam haar ideeën zonder erkenning over, Lucas Samaras eveneens. Ze keerde in 1973 terug naar Japan, gebroken.

In 1977 betrok ze een psychiatrisch ziekenhuis in Tokio, waar ze nog altijd woont, en werkt in het atelier aan de overkant. Haar mondiale terugkeer begon in 1989 met een retrospectief in New York, vervolgens op de Biënnale van Venetië in 1993 waar ze Japan vertegenwoordigde. Tate Modern gaf haar een retrospectief in 2012, het Hirshhorn Museum in 2017. Vandaag trekken haar Infinity Mirror Rooms urenlange rijen in elk museum dat ze tentoonstelt. Het Yayoi Kusama Museum in Tokio opende in 2017.

Een Kusama-poster leeft in een heldere ruimte. Zwarte stip op geel of rood op wit vraagt gladde muren, geen galerij-wand die het verwatert. Een smalle lichte eikenhouten lijst of een ruwe frameless montage past beter dan een rijk versierd frame.